BangkokTechModern

แบตเตอรี่ลิเธียมของโดรนและรถบังคับ ชาร์จและเก็บอย่างไรให้ปลอดภัย

แบตเตอรี่ลิเธียมของโดรนและรถบังคับ ชาร์จและเก็บอย่างไรให้ปลอดภัย
ที่มา: Wikimedia Commons

รถบังคับวิทยุยุคที่พ่อแม่เราเล่นใช้ถ่านก้อนใส่รางทีละหลายก้อน หมดก็เปลี่ยน วิ่งช้าแต่แทบไม่มีอะไรต้องกังวล ส่วนโดรนและรถบังคับยุคนี้ใช้แบตเตอรี่ลิเธียมก้อนเล็กน้ำหนักเบาที่ปล่อยพลังได้มาก บินได้นาน วิ่งได้เร็วกว่าเดิมหลายเท่า แต่พลังงานที่อัดแน่นขนาดนั้นก็มาพร้อมความเสี่ยงเรื่องความร้อนและไฟไหม้ ถ้าใช้หรือเก็บผิดวิธี

ปัญหาคือหลายคนยังดูแลแบตแบบนี้ด้วยความเข้าใจที่ติดมาจากถ่านไฟฉายหรือแบตมือถือ ซึ่งไม่ตรงกันเสียทีเดียว ลองแยกดูทีละเรื่อง

“ชาร์จเต็มไว้ตลอด จะได้พร้อมเล่นทุกเมื่อ”

ที่จริงแล้ว แบตลิเธียมที่ถูกเก็บไว้ในสภาพเต็มนานๆ มีแนวโน้มเสื่อมเร็วขึ้น และบางก้อนอาจเริ่มบวม แบตที่ปล่อยจนหมดเกลี้ยงแล้วทิ้งไว้ก็เสียได้เช่นกัน ทางที่ดีคือเก็บไว้ในระดับกลางๆ เครื่องชาร์จสำหรับงานอดิเรกหลายรุ่นมีโหมดสำหรับเก็บแบตโดยเฉพาะ ส่วนโดรนสำเร็จรูปบางยี่ห้อมีระบบคายประจุเองเมื่อไม่ได้ใช้หลายวัน ควรอ่านคู่มือของรุ่นที่ใช้ว่าตั้งค่าไว้อย่างไร

ถ้ารู้ว่าจะชาร์จไปเล่นวันเสาร์ ให้ชาร์จคืนวันศุกร์หรือเช้าวันเสาร์ ไม่ต้องชาร์จรอไว้ทั้งสัปดาห์

“เครื่องชาร์จอันไหนก็ได้ ขอให้หัวเสียบเข้ากันได้”

ที่จริงแล้ว แบตที่ประกอบจากหลายเซลล์ต้องใช้เครื่องชาร์จที่รองรับการชาร์จแบบสมดุล คือดูแลให้แต่ละเซลล์ในก้อนมีแรงดันใกล้เคียงกัน ถ้าใช้เครื่องชาร์จผิดประเภทหรือตั้งค่าชนิดแบตผิด อาจทำให้เซลล์ใดเซลล์หนึ่งรับไฟเกินจนร้อนผิดปกติ

ควรใช้เครื่องชาร์จที่ผู้ผลิตแนะนำ หรือเครื่องชาร์จสำหรับงานอดิเรกที่ตั้งชนิดแบตและจำนวนเซลล์ให้ตรงกับก้อนที่ใช้ เครื่องชาร์จรุ่นใหม่และตัวโดรนเองหลายรุ่นมีการอัปเดตซอฟต์แวร์ที่ปรับปรุงการจัดการแบต การเปิดรับอัปเดตจึงมีประโยชน์คล้ายกับที่เราเคยอธิบายไว้ในเหตุผลที่อุปกรณ์ในบ้านต้องได้รับเฟิร์มแวร์ใหม่สม่ำเสมอ

“ชาร์จทิ้งไว้ข้ามคืนก็ได้ เดี๋ยวเครื่องตัดไฟเอง”

ที่จริงแล้ว ระบบตัดไฟช่วยได้มาก แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่มีอะไรผิดพลาด แบตที่เคยตกกระแทก บวมเล็กน้อย หรือมีเซลล์เสื่อม อาจร้อนขึ้นระหว่างชาร์จได้โดยที่เครื่องชาร์จไม่รู้ตัว คำแนะนำทั่วไปของวงการคือควรอยู่ใกล้ๆ ระหว่างชาร์จ

ในห้องคอนโดที่พื้นที่จำกัด ให้ชาร์จบนพื้นผิวที่ไม่ติดไฟ เช่น แผ่นกระเบื้องหรือถาดโลหะ ห่างจากผ้าม่าน ที่นอน และกองกระดาษ หลายคนใช้ถุงหรือกล่องกันไฟสำหรับแบตชนิดนี้เพิ่มอีกชั้น และอย่าชาร์จทันทีหลังเล่นเสร็จตอนแบตยังร้อน ควรรอให้เย็นลงก่อน

“แบตบวมนิดเดียว ยังใช้ได้อยู่”

ที่จริงแล้ว แบตที่บวม พองตัว มีกลิ่นแปลก หรือมีรอยบุบ คือสัญญาณว่าภายในเริ่มมีปัญหา ไม่ควรชาร์จต่อ ไม่ควรเอาไปบิน และห้ามเจาะหรือบีบเพื่อ “ไล่ลม” ให้แยกเก็บไว้ในภาชนะที่ไม่ติดไฟ ห่างจากของที่ติดไฟได้ แล้วนำไปทิ้งตามจุดรับขยะอิเล็กทรอนิกส์หรือขยะอันตรายในพื้นที่ ไม่ควรทิ้งรวมกับขยะทั่วไป

หากแบตเกิดควันหรือไฟลุก ให้ถอยห่างและโทรแจ้งเหตุที่ 199 ทันที ถ้ามีผู้บาดเจ็บหรือสูดควันเข้าไปมาก ให้โทร 1669

เรื่องที่มักถูกมองข้ามเวลาพกไปเที่ยว

คนที่พาโดรนไปถ่ายทริปต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ควรรู้ว่าสายการบินโดยทั่วไปไม่ให้ใส่แบตลิเธียมสำรองในกระเป๋าโหลด ต้องถือขึ้นเครื่อง และอาจมีข้อจำกัดเรื่องขนาดหรือจำนวน เงื่อนไขละเอียดต่างกันไปตามสายการบิน ต้องเช็กจากประกาศของสายการบินที่ใช้ก่อนเดินทาง ระหว่างพกให้ใส่แบตแต่ละก้อนในซองหรือปิดขั้วไว้ไม่ให้ขั้วโลหะสัมผัสกัน

พอได้ภาพสวยจากมุมสูงมาแล้ว ก่อนโพสต์ก็ควรระวังข้อมูลตำแหน่งที่ติดมากับไฟล์ ลองอ่านวิธีโพสต์ภาพทริปโดยไม่บอกพิกัดบ้านและที่พักไปด้วย

ถ้าเด็กในบ้านเล่นด้วย

โดรนจิ๋วและรถบังคับของเด็กก็ใช้แบตลิเธียมเหมือนกัน แม้ก้อนเล็กกว่า ผู้ใหญ่ควรเป็นคนชาร์จและเก็บแบตเอง ไม่ปล่อยให้เด็กเสียบชาร์จทิ้งไว้ในห้องนอน ของเล่นบางรุ่นยังเชื่อมแอปและมีกล้อง ซึ่งพ่อแม่ควรตรวจเรื่องการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวของของเล่นที่ออนไลน์ได้ควบคู่ไปด้วย

สำหรับสายรถบังคับ แบตเป็นแค่ส่วนหนึ่งของสมรรถนะ อีกเรื่องที่ส่งผลชัดไม่แพ้กันคือยางกับล้อแบบต่างๆ ของรถบังคับ ซึ่งมีผลทั้งการเกาะถนนและภาระที่มอเตอร์กับแบตต้องแบก ล้อที่ไม่เหมาะกับพื้นผิวทำให้มอเตอร์ทำงานหนัก แบตก็ร้อนและหมดเร็วตามไปด้วย

ทิศทางของแบตในของเล่นและโดรน

แนวโน้มที่เริ่มเห็นชัดคือแบตจะ “ฉลาด” ขึ้น มีวงจรที่จดจำรอบการชาร์จ แจ้งสุขภาพแบตผ่านแอป และคายประจุเองเมื่อไม่ได้ใช้ ขณะที่วงการวิจัยแบตเตอรี่ก็กำลังพัฒนาเคมีแบบใหม่ที่ทนความร้อนได้ดีกว่าเดิม เมื่อเทคโนโลยีเหล่านี้ลงมาถึงของเล่นและโดรนระดับทั่วไป ความเสี่ยงน่าจะลดลง แต่ตราบใดที่เรายังพกพลังงานปริมาณมากไว้ในก้อนเล็กๆ นิสัยการชาร์จและเก็บอย่างระมัดระวังก็ยังเป็นสิ่งที่ไม่ควรละทิ้ง